Η Σαββίνα ξυπνάει στην καμπίνα του λιμανιού της
Χανίας, με το παλιό σακί της πάνω στο στήθος, χω
ρίς χρήματα, χωρίς ψήφο. Είναι 1930, και η νέα π
ολιτεία αποκλείει τους Μικρασιάτες από τα σχολεί
α, τα δημόσια υπάλληλα, τις μετακινήσεις — οι «π
ροστατευόμενοι» της Μεγάλης Ιδέας γίνονται εξωθη
μένοι. Οι κανόνες δεν γράφονται, αλλά αποφασίζον
ται στα μαγαζιά, στα ταχυδρομεία, στα χαμένα παι
διά που δεν προσφέρονται σε προγράμματα ενσωμάτω
σης.
Στον φακέλο, ένα παπύρου με τα ονόματα των δέκα
πεθαμένων αδελφών της στην Ανατολική Μικρά Ασία.
Οι στρατιωτικοί περιθωριακοί φάκελοι έχουν ήδη
καταστραφεί, αλλά αυτός έχει ενδύσει καλοσύνη απ
ό μαύρο χαρτί και έχει μια στιγμή ζωής: μια καρτ
ούλα από Λάρισα με τον ημερολογιακό κατάλογο των
ιδρυμάτων που επισκέφτηκαν.
Πηγαίνει στην πόλη του Πειραιά, όπου η εθνική τα
υτότητα δεν είναι διακήρυξη, αλλά άνεση. Κάθε πό
ρτα που ανοίγει είναι μια απόδειξη ότι είσαι ανά
μεσα στους «δικούς». Στο κατάστημα του Μπάμπη, π
αίρνει ένα φακέλλο με το όνομα «Κοσμική Κυρία»,
χωρίς τίποτα μέσα. Το αγοράζει για να μην τον πά
ρουν από τα χέρια. Αυτή είναι η νέα έννοια της «
κοσμικής» — δεν είναι ευγένεια, είναι απομόνωση.
Στην αποθήκη του Αρχαιολογικού Μουσείου, η Σαββί
να βρίσκει έναν προστατευόμενο χάρτη με την Ανατ
ολική Μικρά Ασία, αποσκονισμένο σε μαύρα τεμάχια
. Βλέπει την πόλη της Μαντούμας, την αγορά του Κ
αϊρά, την έξοδο της Καραμπουρνάς. Το πατρικό της
οικόπεδο. Το πολυτεχνείο που δεν έγραψε τον κωδ
ικό της. Το μοναδικό απομεινάρι της αναγνωρισιμό
τητας.
Οι διάσπαρτες οικογένειες έχουν αποκλειστεί από
την παράδοση. Οι ένοικοι των πολιτειακών διαμερι
σμάτων δεν επιτρέπεται να απομνημονεύουν. Η τελε
υταία ευκαιρία δεν είναι η αποκάλυψη — είναι η π
ροστασία. Το μοναδικό που μένει είναι να μην πεθ
άνεις εντελώς.
Αποφασίζει να κατασκευάσει μια εκθεση στο περίπτ
ερο της Αμαλίας, στον Λευκό Λόφο. Μια υπερβολική
αίθουσα με καρτελίδες, φωτογραφίες, ρούχα. Τα χ
ρώματα της Μικράς Ασίας. Το χαρτί από το πατρικό
σπίτι. Το άγιο ρούχο που δεν το έφτιαξε η μητέρ
α της, αλλά το έφτιαξε η πεθαμένη αδελφή της.
Η αστυνομία φτάνει την ημέρα πριν την έναρξη. Τη
ν κρατούν στο παραπέρα. Δεν υπάρχει δικαστής. Το
κατάστημα καταστρέφεται. Οι καρτελίδες εξαφανίζ
ονται. Οι φωτογραφίες γίνονται παρακολούθηση. Αλ
λά η Σαββίνα έχει ήδη στα χέρια της ένα παραγωγό
τούβλο με τα ονόματα. Το ρίχνει στο κανάλι. Το
πέταξε όταν οι άντρες την έσυραν. Καμία φωνή. Κα
μία επιστολή. Καμία συμβολή. Μόνο η κίνηση.
Το τούβλο φτάνει στην ακτή. Πέφτει σε ένα σημείο
που δεν υπάρχει στην ατλαντική παραγραφή. Εκεί,
μέσα σε ένα μαύρο καρυδάρι, ξεκινάει η αποκάλυψ
η. Οι χάρτες γίνονται υποβάθρα. Τα ονόματα γίνον
ται ένας νέος τρόπος να ζεις.
Η Σαββίνα εξαφανίζεται. Αλλά το τούβλο μένει. Το
τελευταίο φως. Το απειλητικό. Το ορθό.
