Το χωριό Μαλακάσι, στο νησί Αλών, δεν είχε ξαναμ
πεί στη λίστα των εκκρεμών περιουσιών. Οι σκαμμέ
νες βρύσες, τα ψηλά σκορπισμένα σπίτια με τα καφ
ετί σαν κεφαλιά, η εκκλησία που ήταν χτισμένη πά
νω στην καταστροφή — όλα τα ίδια, όπως το 1922.
Το χωριό δεν έζησε την ημέρα της αποστολής. Ζούσ
ε την απομνημόνευση.
Η ανακοίνωση της εξαγοράς από τον ξένο επενδυτή
έφτασε με έναν στενό σκαμπανέβα. Είχε προσφέρει
διπλάσιο από την αξία της περιουσίας της φαρμακε
ίας, αλλά δεν ήταν αυτό που τον έκανε να σταματή
σει στο Μαλακάσι. Ήταν η έκθεση της αρχαιοελληνι
κής αγκαλιάς που είχε βρεθεί στον κάτω όροφο της
αποθήκης. Η τροπή: η εκκλησία δεν ήταν απλώς κα
θολική. Ήταν μια συνοριακή αποκαλύψη. Πριν από τ
ο 1922, το χωριό είχε καταγραφεί στο Μεγάλο Ιδεώ
δες. Τώρα, η εκκλησία ήταν χτισμένη πάνω σε ξένη
γη.
Η πρώτη απαγόρευση ήρθε από την τοπική συμβούλευ
ση. Το χωριό δεν επιτρέπεται να πουλήσει το χώρο
της εκκλησίας σε ξένο. Σε καμία περίπτωση. Η αν
τίσταση ήταν πολιτική — δεν ήταν θρησκευτική. Το
έλεγε καθένας με την ίδια φράση: «Δεν το πουλάμ
ε στον ξένο». Το κανόνας δεν ήταν γραμμένο. Ήταν
το αίμα της καταστροφής. Εκείνος όμως είχε ένα
δικαίωμα. Ήταν εγγονός του ιδρυτή της φαρμακείας
. Η φαρμακεία ήταν το μόνο άλλο ζωντανό στοιχείο
που έμενε από την εποχή του προγόνου. Η κοινωνι
κή άνοδος της οικογένειας είχε γίνει από την πώλ
ηση της γης. Αλλά εκείνη η γη είχε απορριφθεί. Δ
εν ήταν δική του. Το έχει περάσει από τον πατέρα
. Το έχει περάσει από τη μητέρα. Το έχει φέρει π
ίσω τον ίδιο.
Η μέρα του γάμου ήταν η μέρα του σαμποτάζ. Το χω
ριό είχε συγκεντρωθεί για την εκκλησία. Τα ποτήρ
ια με το νερό του Ποταμού Λυδίας ήταν τοποθετημέ
να στο πλαίσιο της μνήμης. Και στην τελετή, όταν
ο παραδοσιακός μεγάλος πελάτης άνοιξε το φακέλο
με την αποδοχή της εκκλησίας, βρήκε την πρόσφατ
η εξαγορά να έχει ανακοινωθεί στο τηλεγράφημα τη
ς Αθήνας. Αλλά όχι από την κοινότητα. Από τον επ
ενδυτή. Και η υπογραφή του ήταν η ίδια με εκείνη
του προγόνου. Το μυστήριο ήταν εδώ. Ο ξένος δεν
ήταν ξένος. Ήταν ο άνθρωπος που είχε παραμείνει
. Ήταν ο επιζήσας.
Η παρακαταθήκη της φαρμακείας ανακαλύφθηκε στην
αποθήκη της εκκλησίας. Ένας χαρτίς με την ημερομ
ηνία 1922, το όνομα της οικογένειας, και μια φρά
ση: «Να μην αποκαλύψεις ποτέ το ποιος ήμαστε. Να
μην παραδώσεις τη γη. Να μην ξεχάσεις το ποιος
είμαστε». Το προσταγμένο μνημείο της καταστροφής
ήταν εκεί. Η γη ήταν αποσυντεθείσα. Η ανάβαση σ
την κοινωνική άνοδο έγινε με την αποκάλυψη του μ
υστηρίου. Και η εκκλησία, η οποία ήταν σχεδιασμέ
νη για να μην συμβεί, τώρα έστεκε ορθή — με την
τελευταία λέξη της μνήμης.
Η συμφωνία δεν υπήρξε. Το χωριό δεν πούλησε. Ο ε
πενδυτής αποχώρησε. Αλλά το ποτήρι με το νερό το
υ Ποταμού Λυδίας είχε γεμίσει. Και το μυστήριο ε
ίχε γίνει στοιχείο της εκκλησίας. Το κοινωνικό π
λαίσιο δεν είχε αλλάξει. Αλλά η αλήθεια είχε μεί
νει.
