Η καταστροφή του 1922 είχε αλλάξει τον τρόπο που

τα νοικοκυριά της Ελλάδας αντέδρασαν στον χώρο:

οι αρχαίες κοινωνικές ιεραρχίες έσπασαν, και οι

πρόσφυγες από την Μικρά Ασία μετατράπηκαν σε κρ

ίσιμα συστατικά της ελληνικής κοινωνίας. Το σύστ

ημα των αποκλεισμών δεν είχε καταργηθεί — είχε μ

εταμορφωθεί. Οι άνθρωποι δεν ζούσαν στην παρούσα

πραγματικότητα· ζούσαν στην ένταση της αναμνήσε

ως.

Στην πόλη του Πειραιά, ο Μεγαλοδικηγόρος Φίλιππο

ς Μαλαμέντης, που είχε ανακτήσει την τιμή του μέ

σα από την επιτυχία σε δίκες εναντίον της δικτατ

ορίας, βρέθηκε να προστατεύει την ίδια του την α

ρχαία επικράτεια: το παλιό σπίτι του πατέρα του

στο Καραβάλι, την τελευταία εστία της οικογένεια

ς. Εκεί, σε μία απογευματινή υποβρύχια θέα, μία

κορίτσι από το προσφυγικό στρατόπεδο του Λευκού

Ρούμπου έμενε ανέκαθεν στη σκιά του γιατρού. Το

παιδί ήταν αποκλεισμένο — το επίσημο χαρτί της γ

έννησής του ήταν απόμακρο, το ονόμα του αποκρύβε

ται.

Η κοινωνική άνοδος του Φίλιππου δεν ήταν μόνο επ

ιτυχία — ήταν προστασία. Η εξαίρεση του από την

παράκαμψη του νόμου του Ιουνίου 1930, που απαγόρ

ευε την εγγραφή παιδιών που γεννήθηκαν σε προσφυ

γικά στρατόπεδα, είχε γίνει απόλυτη. Αλλά το κατ

αγραφόμενο στοιχείο της γέννησης του παιδιού ήτα

ν απαράβαλτο. Ένας γιατρός από την Κρήτη είχε αν

αγράψει το όνομα του σε ένα φύλλο που έσβησε με

λάδι. Και το φύλλο αυτό, που έκρυβε την πραγματι

κότητα, είχε περάσει από τον ταμείο του Φίλιππου

.

Η αλήθεια ξεστόμισε σε μία απόγευμα όταν η γυναί

κα του παρακαλούσε τον γιατρό να ελέγξει το παιδ

ί για ασθένεια. Ο Φίλιππος το είδε να κοιτάζει τ

ον τοίχο με την ίδια βλοσυρή βλοσυρή βλοσυρή προ

σοχή που είχε τον πατέρα του στον Χριστόφορο. Το

παιδί έλεγε μόνο ένα λέξη: «Μήτερ».

Εκείνος στράφηκε στην αποθήκη του σπιτιού. Βρήκε

το φύλλο. Το εκτύπωσε με τον προσωρινό χάρτη τη

ς οικογένειας του πατέρα του. Το παιδί ήταν το τ

ελευταίο μέλος της οικογένειας Μαλαμέντης. Το όν

ομα του παιδιού ήταν ουσιαστικά το όνομα που έπρ

επε να παραμείνει αποκρυμμένο για να μην ανακαλυ

φθεί ότι ο Φίλιππος δεν είχε δικαίωμα να κατακτή

σει τον κοινωνικό χώρο του. Το έλεγε η κοινωνική

άνοδος του. Το παιδί ήταν το άρμα που έπρεπε να

τον καταρρίψει.

Το παιδί εξαφανίστηκε την ίδια νύχτα. Ο Φίλιππος

δεν το αναζήτησε. Πήρε το φύλλο και το καύσιμο

του προσωπικού του αρχείου. Το έβαλε στο σύστημα

της αποθήκης του σπιτιού. Και το πυροσβεστήρα τ

ου το άναψε. Το φως έκαιγε μέχρι το πρωί. Οι γεί

τονες είδαν το πυρκαγιό. Όλοι έμαθαν ότι η οικογ

ένεια Μαλαμέντης είχε εξαφανιστεί. Το σπίτι έμει

νε κενό. Το παιδί δεν είχε εντοπιστεί. Και η κοι

νωνική άνοδος είχε αποδειχτεί αποκλεισμός.

Από τότε, η πόλη του Πειραιά δεν μιλούσε για τον

Μαλαμέντη. Αλλά στο τέλος του καθενός των ετών,

στον τοίχο του προσφυγικού στρατοπέδου, αναγράφ

εται ένα όνομα: Μήτερ. Και στο σκοτάδι της νύχτα

ς, κάποιος προσεύχεται.