Ο Βασίλης Φωτίου, αρχαιολόγος με ταξιδιωτική αδυ

ναμία στα παρακτίδια του Αιγαίου, καταφθάνει στο

νησί της Λαμψίας το 1923, μετά την άφιξη των πρ

οσφύγων από την Μικρά Ασία. Το νησί έχει σβήσει

τα αρχαία κατασκευάσματα του λαού του — αντ’ αυτ

ών, κάθε πέτρα φέρει στον καρπό της ξερό την απο

μνημόνευση.

Το πρώτο στοιχείο που βρίσκει στην παραλία είναι

ένα πρόσωπο — αποτελεσματικό, προστατευμένο με

καρφίτσες από μαργαριτάρι, το οποίο αποκαλύπτετα

ι ως επιγραφή σε πέτρα που ήταν πριν σκεπασμένη

από τη γη. Ο Φωτίου το προσέχει μόνο για να το μ

εταφέρει στο εργαστήριό του στο Αθήνα, χωρίς να

γνωρίζει ότι η πέτρα είναι ζωντανή — προστατεύετ

αι από τον θεό της Παλιάς Γλώσσας, ο οποίος δεν

επιτρέπει την αποκάλυψη του προσώπου πριν την τι

μή του πολέμου να ικανοποιηθεί.

Μετά από τρεις μήνες εργασίας, το πρόσωπο αλλάζε

ι. Το πρόσωπο του Φωτίου γίνεται αυτό που είχε ε

κείνο το πρόσωπο στην πέτρα — γέμισε χαρακτηριστ

ικά του άνδρα που έφυγε από Σμύρνη το 1922, ο οπ

οίος πέθανε στο πλοίο με τον ανατολικό άνεμο. Ο

Φωτίου αποκαλύπτεται στον εαυτό του — η αλλαγή δ

εν είναι αναπολή, είναι επιβολή. Το σώμα του το

προσβάλλει με το παλιό αίμα, με την αδυναμία του

να μιλήσει στα Καραμανλή, με την ανάγκη να παρα

μείνει απόμακρος από τα εκκλησιαστικά τελετουργι

κά.

Η Ανδρικότητα έγινε απαγόρευση: στο νησί της Λαμ

ψίας, η άμεση επαφή με άνδρα που φέρει ζωντανό π

ρόσωπο από το παρελθόν είναι καταδίκη. Αν κάποιο

ς εκτελεί το πρόσωπο, πεθαίνει το επόμενο ημερολ

ογιακό δεκαπέντε. Ο Φωτίου το επιβεβαιώνει όταν

ένας νεαρός προσφύγας σκάβει το πρόσωπο και πέφτ

ει νεκρός στην άκρη της παραλίας, με το πρόσωπο

του Φωτίου να κοιτάζει από το χώμα.

Εκείνος ξεκινάει να παραμερίζει το πρόσωπο — να

το αποκρύπτει, να το φυλάει σε σακίδιο από τρίχα

. Όμως το πρόσωπο του αρχαιολόγου αποκαλύπτεται

στον καθρέφτη της στέγης. Αναγνωρίζει την απειλή

: η Ανδρικότητα του νησιού δεν είναι για την ανα

γνώριση, είναι για την εξαφάνιση. Αν δεν το κατα

στρέψει, θα γίνει ο ίδιος ο σκοτωμένος.

Στην ημέρα της Πρωτοχρονιάς του 1924, ο Φωτίου σ

τέκεται στο χώμα της παραλίας με το πρόσωπο στο

χέρι. Εκείνη την ώρα, το απειλητικό πνεύμα της Μ

ικρασιατικής Καταστροφής περνάει από το σώμα του

— δεν πεθαίνει, αλλά πεθαίνει για την τιμή. Ρίχ

νει το πρόσωπο στη θάλασσα. Η θάλασσα το δέχεται

. Δεν προκαλεί θαύμα, αλλά δεν εμφανίζει ξανά το

πρόσωπο.

Το πρόσωπο εξαφανίζεται. Ο Φωτίου επιστρέφει στη

ν Αθήνα, όπου αρχίζει να εργάζεται σε ένα πανεπι

στήμιο. Ποτέ πια δεν βγάζει το πρόσωπο. Και ποτέ

δεν μιλάει γι’ αυτό. Το πρόσωπο δεν έχει αποδιο

ργανωθεί. Έχει αποκατασταθεί. Και η Ανδρικότητα,

για μία φορά, δεν το ζητάει.